Dünyadaki petrol talebinin yüzde 70’i stratejik boğazlardan taşınıyor

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Dünyadaki günlük 100 milyon varili aşan petrol talebinin yaklaşık yüzde 70’i Malakka ve Hürmüz Boğazı başta olmak üzere stratejik ‘dar geçitler’ ve deniz nakliyatında kıymetli bir alternatif rota olan Ümit Burnu üzerinden taşınıyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak atakları sonrası İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri gaye almasıyla Boğaz’daki trafik durma noktasına geldi.

DÜNYA TİCARETİNDEKİ KRİTİK ROTALAR ‘DAR GEÇİTLER’ OLARAK BİLİNİYOR

Hürmüz Boğazı üzere rotalar, global deniz yolları üzerinde yer alan ve dünya ticareti için kritik değere sahip ‘dar geçitler’ olarak biliniyor.

Bu kanallardan, yüksek ölçüde petrol ve petrol eserleri, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve öteki pek çok eser taşınıyor.

AKSAMALAR, DÜNYA ÇAPINDA FİYATLARIN YÜKSELMESİNE SEBEP OLUYOR

Bu boğazlardaki aksamalar, tedarik gecikmelerine, navlun maliyetlerinde artışa ve dünya çapında fiyatların yükselmesine yol açıyor.

Bazı aksamalar alternatif rotalarla aşılabilirken Hürmüz Boğazı üzere geçitlerin ise kısıtlı alternatifi bulunuyor.

Hürmüz Boğazı’nda bir haftadan uzun müddettir petrol ve LNG akışının büyük ölçüde kesintiye uğraması, memleketler arası güç piyasalarının bu stratejik geçitlere büyük ölçüde bağımlı olduğunu ortaya koydu.

2025’TE GLOBAL PETROL TALEBİ 104 MİLYON VARİLDİ

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve ABD Güç Enformasyon Yönetimi (EIA) datalarından derlenen bilgilere nazaran, global petrol talebi 2025’in birinci yarısında günlük 104 milyon varil düzeyinde ölçüldü.

Bu talebin yaklaşık 80 milyon varilini deniz yoluyla yapılan ticaret oluşturdu.

Küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 70’i ve deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yüzde 90’ından fazlası, dünyanın farklı bölgelerindeki 7 stratejik dar geçit ve deniz nakliyeciliğinde değerli bir alternatif rota olan Ümit Burnu üzerinden taşınıyor.

“DÜNYADAKİ EN BÜYÜK DAR GEÇİT MALAKKA BOĞAZI”

Hint Okyanusu ve Pasifik Okyanusu’nu birbirine bağlayarak Orta Doğu’daki tedarikçiler ve Asya’daki alıcılar ortasında en kısa deniz yolunu oluşturan Malakka Boğazı’ndan 2025’in birinci yarısında günde 23,2 milyon varil petrol akışı gerçekleşti.

Böylece, global günlük petrol talebinin yaklaşık yüzde 22’si, deniz yoluyla taşınan petrol hacminin ise yüzde 29’u Malakka Boğazı’ndan geçti.

ÇİN, PETROL İTHALATININ YÜZDE 48’İNİ OLUŞTURDU

Petrol transit hacmi açısından dünyadaki en büyük dar geçit olan Malakka Boğazı’ndan yıllık taşınan petrolün yüzde 70’inden fazlasını ham petrol, kalan kısmını petrol eserleri oluşturuyor.

Bu boğazdan taşınan petrolün çoğunluğu Orta Doğu’dan Doğu Asya ülkelerine ulaşıyor.

Çin, 2025’in birinci yarısında boğazdan geçen petrol ithalatının yüzde 48’ini oluşturdu.

ABD’nin de Malakka Boğazı üzerinden petrol ticaret hacmi günlük yaklaşık 1 milyon varili buluyor.

KÖRFEZ PETROLÜNÜN ÇIKIŞ NOKTASI HÜRMÜZ BOĞAZI

Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve Arap Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, en büyük çaplı ham petrol tankerlerini kaldıracak kadar derin ve geniş olması nedeniyle dünyadaki en stratejik petrol dar geçitlerinden biri olarak nitelendiriliyor.

Geçen yılın birinci yarısında Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ölçüsü günlük ortalama 20,9 milyon varil oldu.

Bu hacim, dünyadaki günlük petrol tüketiminin yüzde 20’sine ve deniz yoluyla petrol ticaretinin de yaklaşık dörtte birine karşılık geldi.

BİRÇOK ÜLKE, BOĞAZ’DAN TEDARİK EDİLEN PETROLE BAĞIMLI

Boğaz’dan taşınan petrol hacminin yaklaşık 5,5 milyonunu petrol eserleri oluşturuyor.

Körfez bölgesi, bilhassa dizel ve jet yakıtı üzere eserler açısından kıymetli bir ihracat kaynağı olarak öne çıkıyor.

Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrol ve petrol eserinin yaklaşık yüzde 80’i Asya pazarlarına ulaşıyor.

Japonya, Güney Kore, Çin ve Hindistan ekonomilerinin Boğaz’dan tedarik edilen petrole büyük ölçüde bağımlı olması dikkati çekiyor.

ABD 2025’İN BİRİNCİ YARISINDA GÜNLÜK 400 BİN VARİL PETROL İTHAL ETTİ

ABD, geçen yılın birinci yarısında Basra Körfezi ülkelerinden Hürmüz Boğazı yoluyla günlük yaklaşık 400 bin varil ham petrol ve petrol eserleri ithal etti.

Bu hacim, ABD’nin ham petrol ve kondensat ithalatının yaklaşık yüzde 7’sini oluşturdu.

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a askeri atak başlatması ve İran İhtilal Muhafızları Ordusu’nun Hürmüz Boğazı’nı kullanan bilhassa ABD ve İsrail’le irtibatlı gemilere taarruzlarının akabinde Boğaz’dan ticari gemi trafiği sert formda düştü.

BOĞAZ’DAN GÜNLÜK 138 TİCARİ GEMİ GEÇİYOR

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO) datalarına nazaran, tarihi ortalamaya bakıldığında Boğaz’dan günlük 138 ticari gemi geçiş yapıyordu.

7 Mart’ta Hürmüz Boğazı’ndan yalnızca bir ticari gemi geçiş yapabildi, petrol tankeri geçişi ise görülmedi.

Hürmüz Boğazı’nda petrol ve LNG başta olmak üzere deniz ticaretinin aksaması güç arzına yönelik kaygıları artırırken fiyatlarda keskin yükselişlere yol açtı.

BABU’L MENDEB BOĞAZI VE SÜVEYŞ KANALI

Arap Yarımadası ile Afrika ortasında yer alan Babu’l Mendeb Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu’na bağlıyor. Mısır’ın kuzeyinde Süveyş Kanalı’nın inşa edilmesiyle, Akdeniz ile Doğu Asya ortasındaki irtibatın bir modülünü oluşturan Babu’l Mendeb Boğazı, Körfez petrolü ve doğal gazının Avrupa’ya ulaştırılmasında kullanılıyor.

Yemen’deki Husilerin 2023’ün sonundan beri Kızıldeniz’de İsrail ile temaslı gemilere yönelik ataklarının akabinde buradaki petrol akışı neredeyse yarı yarıya azalarak Ümit Burnu’na kaydı.

Süveyş Kanalı’ndan taşınan petrolün ölçüsü 2025’in birinci yarısında günlük 4,9 milyon varil olarak gerçekleşirken Babu’l Mendeb Boğazı’ndan ise günlük 4,2 milyon varil petrol taşındı.

DANİMARKA VE TÜRK BOĞAZLARI

Baltık Denizi’ni Kuzey Denizi’ne bağlayan bir dizi kanaldan oluşan Danimarka boğazlarından 2025’in birinci yarısında günde 4,9 milyon varil ham petrol ve petrol eseri taşındı.

Danimarka boğazları 2022’de Rusya-Ukrayna Savaşı başlamadan ve Avrupa Birliği’nin Rusya’nın petrol ihracatına yönelik yaptırımlarından evvel, Rusya’nın Avrupa’ya deniz yoluyla petrol ihracatında değerli rol oynuyordu.

Danimarka boğazlarından geçen petrol ihracatında Rusya hala yüksek hisseye sahip olsa da bu hacmin birden fazla Batı Avrupa ve ABD yerine Baltık Denizi’nden Asya’ya kaydı.

TÜRK BOĞAZLARI, DÜNYADAKİ EN GÜÇ SU YOLLARI OLARAK KABUL EDİLİYOR

Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan Türk boğazları ise İstanbul ve Çanakkale Boğazı’nı kapsıyor ve dünyadaki en güç su yollarından kabul ediliyor.

Türk boğazlarından yılda yaklaşık 50 bin gemi geçiş yapıyor.

Geçen yılın birinci yarısında Türk boğazlarından günde yaklaşık 3,7 milyon varil ham petrol ve petrol eseri taşındı.

Böylece, dünyada deniz yoluyla ticareti yapılan petrolün yaklaşık yüzde 5’i Türk boğazlarından geçti.

PANAMA KANALI

Pasifik Okyanusu’nu Karayip Denizi ve Atlantik Okyanusu’na bağlayan Panama Kanalı’ndan günlük geçen petrol ve petrol eserleri ölçüsü 2,3 milyon varil olarak hesaplanıyor.

Bunun 2,2 milyon varillik kısmını ise rafine petrol eserleri oluşturuyor.

Petrol eserleri ve LNG, ham petrolün tersine dar kanaldan geçebilen daha küçük gemilerle taşındığından, Panama Kanalı bu eserlerin geçişinde değerli bir sınır olarak öne çıkıyor.

TİCARETİN ALTERNATİF ROTASI ÜMİT BURNU

Güney Afrika’nın güney ucunda yer alan Ümit Burnu, bir dar geçit olmamasına karşın dünya genelinde petrol tankerleri ve LNG sevkiyatları için kritik bir geçiş noktası olarak biliniyor.

Yemen’deki Husilerin 2023’ün sonunda Kızıldeniz’de İsrail ile ilişkili ticari gemilere saldırmaya başlaması ve birçok geminin rotasını Ümit Burnu’na kaydırması sonrasında, bu rotadan geçen petrol hacmi yüzde 45’in üzerinde artış gösterdi.

Ümit Burnu’ndan 2025’in birinci yarısında günlük 9,1 milyon varil ham petrol ve petrol eseri taşındı.

Bu periyotta Ümit Burnu’ndan geçen ham petrolün birden fazla Asya pazarlarına yönelirken bu rotadaki ham petrol sevkiyatının büyük kısmı Güney Amerika, Batı Afrika ve ABD’den geliyor.

Öte yandan, Aden Körfezi, Babu’l Mendeb Boğazı ve Süveyş Kanalı’nı geçmek istemeyen batıya giden gemiler için bir alternatif deniz rotası olan Ümit Burnu etrafına yönelmek, maliyetleri ve seyahat müddetlerini artırıyor.